سازمان ملل متحد
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سازمان ملل متحد
United Nations
Organisation des Nations Unies
Organización de las Naciones Unidas
الأمم المتحدة
联合国 (聯合國)
Организация Объединённых Наций
دفتر مرکزی
منهتن، نیویورک، آمریکا
زبانهای رسمی
عربی، چینی،
انگلیسی، فرانسوی،
روسی و اسپانیولی[۱]
تعداد اعضا
۱۹۲ کشور
دبیرکل
بان کی مون
تأسیس
۲۶ ژوئن ۱۹۴۵
وبگاه
UN.org
ساختمان مرکزی سازمان ملل در منهتن، نیویورک
سازمان ملل متحد سازمانی بینالمللی است که در ۱۹۴۵ میلادی تأسیس و جایگزین جامعه ملل شد. این سازمان توسط ۵۱ کشور تأسیس و در سال ۲۰۱۱ میلادی، ۱۹۳ کشور عضو داشتهاست. اعضای آن تقریباً شامل همه کشورهای مستقلی میشود که از نظر بینالمللی به رسمیت شناخته شدهاند. فقط واتیکان، که عضویت در سازمان را نپذیرفتهاست و چین ملی (تایوان) که عضویتش بعد از عضویت جمهوری خلق چین لغو شد، در سازمان ملل متحد عضو نیستند.
مقر سازمان ملل متحد در نیویورک
است و کشورهای عضو و موسسات وابسته در طول هر سال با تشکیل جلسات منظم در
مورد امور بینالمللی و امور اجرایی مربوط به آنها تصمیمگیری میکنند.
سازمان ملل در پایان جنگ جهانی دوم و از سوی کشورهای پیروز در آن جنگ شکل گرفت و سازمان و روال حاکم بر فعالیت آن نشان از شرایط جهانی بعد از جنگ دوم دارد. شورای امنیت قویترین نهاد سازمان ملل پنج عضو دائمی دارد که در تصمیمات این شورا حق وتو دارند.
محتویات
۱ تاریخچه۲ عضویت در سازمان۳ ستاد سازمان ملل۴ امور مالی سازمان ملل۵ اهداف و فعالیتها
۵.۱ کنفرانسهای بینالمللی۵.۲ سالها و ایام بینالمللی۵.۳ کنترل تسلیحات وخلع سلاح۵.۴ حفظ صلح۵.۵ حقوق بشر۵.۶ کمکهای انسان دوستانه و توسعه بینالمللی۵.۷ معاهدات و قانون بینالملل۵.۸ شخصیتهای برجسته سازمان ملل
۶ اصلاحات۷ اهداف توسعه هزاره۸ موفقیتها و شکستها در مسایل امنیتی
۸.۱ انتقادات و چالشها۸.۲ شورای امنیت۸.۳ نظارت بر حقوق بشر۸.۴ ضعف بوروکراسی۸.۵ رسوایی برنامه نفت در برابر غذا
۹ سیاست پرسنلی۱۰ فرهنگ عام حاکم بر سازمان ملل
۱۰.۱ شعر بنیآدم در سازمان ملل
۱۱ ارکان سازمان ملل متحد۱۲ سازمانهای وابسته۱۳ پانویس۱۴ منابع۱۵ پیوند به بیرون
تاریخچه
اصطلاح «ملل متحد» را نخستین بار فرانکلین روزولت، رئیسجمهور آمریکا در جریان جنگ جهانی دوم برای اشاره به متفقین بکار برد. اولین کاربرد رسمی این اصطلاح در بیانیه اول ژانویه ۱۹۴۲ ملل متحد بود که در آن متفقین از مفاد منشور آتلانتیک پشتیبانی و اعلام کردهبودند که از صلح جداگانه با نیروهای محور خودداری خواهند کرد.
اندیشه ایجاد سازمان ملل متحد در کنفرانسهای مسکو، قاهره و تهران در سال ۱۹۴۳ دقیقتر شد. از اوت تا اکتبر ۱۹۴۴ نمایندگان آمریکا، شوروی، بریتانیا، فرانسه و جمهوری چین در کنفرانس دامبارتن اوکس
در واشینگتن دی. سی، بر روی برنامههای تشکیل سازمان ملل کار کردند. بیشتر
بحثهای این کنفرانس در مورد نقش اعضای سازمان و شرایط دعوت از آنها بود.
سپس در آوریل ۱۹۴۵ در کنفرانس سان فرانسیسکو تکلیف حق وتو برای پنج عضو شورای امنیت تعیین شد. در نهایت در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵ منشور ملل متحد
به امضای ۵۰ کشور رسید و سازمان ملل متحد رسماً تشکیل شد (لهستان در
کنفرانس شرکت نداشت ولی جایی برای آن در نظر گرفته شد و بعداً منشور را
امضا کرد.)
عضویت در سازمان
نوشتار اصلی: کشورهای عضو سازمان ملل
در سال ۲۰۰۶،
۱۹۳(آخرین کشور عضو سودان جنوبی میباشد) کشور عضو سازمان ملل بودهاند که
تقریباً همه کشورها را دربر میگیرد. از جمله کشورهای مهم غیرعضو میتوان
به جمهوری چین (تایوان) اشاره کرد که کرسی آن در سال ۱۹۷۱ به کشور جمهوری خلق چین داده شد. سریر مقدس (اسقفنشین شهر رم) نیز فقط عضو ناظر این سازمان است. از عضویتهای پر سر و صدا نیز میتوان به عضویت فلسطین که با سخنرانی یاسر عرفات در محل مجمع عمومی انجام گرفت اشاره کرد.
ستاد سازمان ملل
نوشتار اصلی: مقرهای سازمان ملل متحد
ساختمان ستاد فعلی سازمان در نیویورک و طی سالهای ۱۹۴۹ و ۱۹۵۰ درکنار ایست ریور بنا شدهاست. زمین این ملک را جونیور جان دی. راکفلر به قیمت ۵/۸ میلیون دلار خریداری کرد و فرزندش نلسون راکفلر را بعنوان مشاور عالی سازنده بنا در سال ۱۹۴۶ منصوب کرد و آنرا به سازمان ملل اهدا نمود.
گروهی از معماران بینالمللی طراحی آنرا انجام داده و تایید کردند که از جمله آنها میتوان به می کی بوزیر سوئیسی و اسکار نیمیر برزیلی و برخی از نمایندگان سایر کشورها اشاره کرد. رهبری این تیم معماری به عهده والاس هریسون بود. در مورد رهبری وی هنوز هم مناقشاتی وجود دارد. این ستاد به طور رسمی در ۱۹ ژانویه ۱۹۵۱ افتتاح گردید. در حالیکه مقر اصلی سازمان ملل در نیویورک واقع شدهاست، نهادهای مهم وابسته به آن در لاهه، ژنو، وین، مونترال، کپنهاگ، بن و رم دایر شدهاند.
دفاتر سازمان ملل از شخصیت حقوقی مجزایی برخوردار نیستند ولی از جهاتی
دارای برخی استقلالها هستند. برای مثال بر اساس موافقت رسمی کشورهای
میزبان، مدیریت پستی سازمان ملل متحد میتواند اقدام به چاپ تمبر برای مراسلات محلی نماید. از سال ۱۹۵۱ دفتر اصلی سازمان ملل، از سال ۱۹۶۹ دفتر ژنو، و از سال ۱۹۷۹ دفتر وین مجاز به چاپ تمبر برای خود شدهاند. همچنین سیستم ارتباط دور سازمان ملل نیز مستقل عمل میکند و هر یک از مقرهای ژنو، نیویورک و وین اینک به طور غیر رسمی در تلاش برای راه اندازی رادیوی مستقل سازمان ملل هستند.
به مرور زمان بنای اصلی رو به فرسودگی نهاده و بنا بر اِین مقرر شده طراحی ساختمان موقت جدیدی توسط فومی هلیکو ماکی در بین خیابانهای ۴۱ و ۴۲ در بزرگراه اول منهتن آغاز شود تا ساختمان فعلی گسترش یافته و ترمیم شود.
دفتر سازمان ملل متحد در ژنو مقر اروپایی این سازمان است. پیش از سال ۱۹۴۹ امور اروپایی سازمان در شهرهای مختلف مثل نیویورک و لندن انجام میگرفت.
امور مالی سازمان ملل
بودجه سازمان را کشورهای عضو بر اساس مشارکتهای داوطلبانه و
برنامهریزی شده تامین میکنند. دبیرخانه سازمان ملل بر اساس ارزیابیهای
موسسات مالی حرفهای بودجه ۲ سالانه سازمان را تعیین و سهم هر کشور را
اعلام مینماید. طرح بودجه به مجمع عمومی ارائه میشود. مجمع عمومی بودجه
را تصویب و به کشورها ابلاغ مینماید. معیار محاسبه سهم کشورها تولید
ناخالص ملی هر کشور است. به این ترتیب سهم اصلی را در تامین بودجه سازمان
کشورهای پرجمعیت و پیشرفته صنعتی دارند و کشورهای کوچک و جهان سومی بخش
ناچیزی از هزینههای سازمان ملل را پرداخت میکنند.
مجمع سقف خاصی را برای پرداخت هر کشور در نظر گرفتهاست. در دسامبر سال
۲۰۰۰ در نظام تعیین بودجه تغییراتی حاصل شد و شرایط جهانی کشورها را هم در
آن دخیل نمودند و سقف پرداخت بودجه از ۲۵ درصد به ۲۲ درصد کاهش دادند. ایالات متحده
تنها کشوری است که مشمول این سقف پرداخت میشود که البته طبق برآوردها
بالغ بر صدها میلیون دلار به سازمان ملل بدهکار است. طبق ارزیابیهای سال
۲۰۰۰ مهمترین کشورهای تامین کننده بودجه سازمان ملل برای سال ۲۰۰۱ عبارتند
از: ژاپن (با ۶۳/۱۹ درصد)، آلمان با (۸۲/۹ درصد)، بریتانیا با (۵۷/۵ درصد)، ایتالیا با (۰۹/۵ درصد)، کانادا با (۵۷/۲ درصد)، اسپانیا با (۵۳/۲) درصد، و برزیل با (۳۹/۲) درصد.[۲]
بودجه برنامههای خاص سازمان ملل که در بودجه معمول در نظر گرفته نمیشوند (مثلاً یونیسف یا صندوق توسعه انسانی ملل متحد
از محل مشارکتهای داوطلبانه دولتها تامین میگردد. برخی از این کمکها به
صورت اهدای محصولات کشاورزی به مردم قحطی زدهاست ولی عمدتاً کمکهای مالی
هستند.
سازمان ملل بخش عمدهای از نیاز خود به خدمات بانکی را از طریق بانک جیپی مورگان چیس برآورده میکند.[۳]
اهداف و فعالیتها
کنفرانسهای بینالمللی
کشورهای عضو سازمان ملل و آژانسهای تخصصی آن به ارائه راهنماییها و
اتخاذ تصمیماتی در جلسات سالانه و دورهای خود میپردازند. ادارهکنندگان
جلسات از مجمععمومی، شورای اقتصادی و اجتماعی و شورای امنیت و حتی همتایان این مجامع در سایر نهادهای وابسته به سازمان ملل هستند. مثلاً مجمع بهداشت جهانی و هیات اجرایی بر سازمان بهداشت جهانی نظارت میکنند.
وقتی مسئله مهمی بروز کند مجمع عمومی با برگزاری گردهمایی بینالمللی
توجه جهانیان را به آن جلب کرده و درباره نوع اقدام اجماع جهانی برای
همکاری را بدست میآورد. از جمله این مسایل میتوانیم به موارد زیر اشاره
کنیم:
مقر اروپایی سازمان ملل در ژنو - سوئیس
کنفرانس سازمان ملل در مورد محیط زیست و توسعه) کنفرانس زمین) در ریودو ژانیرو برزیل در ژوئن ۱۹۹۲ که به تشکیل کمیسیون توسعه پایدار انجامید تا نتایج کار در دستور جلسه ۲۱ یا همان متن نهایی توافق بین دولتها در UNCEDرا پیگیری نماید.کنفرانس بینالمللی جمعیت و توسعه در قاهره مصر در سپتامبر ۱۹۹۴ که به تصویب برنامه عملکرد در جهت حل چالشهای روابط جمعیت و توسعه در ۲۰ سال آینده منجر شد.کنفرانس چهارم جهانی زنان در پکن، چین در سپتامبر ۱۹۹۵ که خواستار تسریع اجرای توافقنامههای تاریخی کنفرانس سوم جهانی زنان شد.کنفرانس دوم سازمان ملل در مورد مناطق مسکونی که در ژوئن ۱۹۹۶ در استانبول ترکیه که مسائل مربوط به توسعه اسکان بشر و مدیریت آن در قرن ۲۱ را بررسی کرد.
سالها و ایام بینالمللی
نوشتار اصلی: سالهای سازمان ملل
سازمان ملل سالها را با نامهای بینالمللی مشخص نموده و هماهنگیهایی را
در این ارتباط انجام میدهد تا تمرکز جهانیان را معطوف مسایل مهم نماید.
استفاده از نمادهای سازمان ملل که به صورت لوگو سال طراحی میشوند و
استفاده از زیرساختارهای این سازمان برای هماهنگی در واکنش به موضوعات
جهانی سبب میشوند تا رسیدگی به برخی مسایل مهم جای شتاب بیشتری بگیرد. از
جمله این رویکردها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: * سفیر حسن نیت یونیسف
مراکز میراث جهانی یونسکوسفیر حسن نیت UNHCR
کنترل تسلیحات وخلع سلاح
منشور سازمان ملل در سال ۱۹۴۵ صراحتاً در پی نظام قانونمندی بود که
اطمینان دهد بخش بسیار ناچیزی از درآمدها و منابع اقتصادی کشورهای جنگ زده
صرف تولید تسلیحات نظامی میشود. ابداع سلاحهای هستهای چند هفته پس از امضای منشور و طرح موضوع کنترل تسلیحات و خلع سلاح واقع گردید. در واقع اولین قطعنامه سازمان ملل
در اولین نشست مجمع عمومی در ۲۴ ژانویه ۱۹۴۶ با عنوان تاسیس کمیسیون ویژه
کشف انرژی اتمی بود که خواستار ارائه راهکار جهت مقابله با توسعه سلاحهای
هستهای و کلیه جنگافزارهای کشتار جمعی شد.
سازمان ملل جلسات متعددی را با هدف رسیدگی به موضوعات خلع سلاح چند
جانبه ترتیب دادهاست. مهمترین آنها شامل کمیته اول مجمع عمومی و کمیسیون
خلع سلاح میباشند. مسایل مورد نظر در این کمیسیونها بررسی معاهده منع
آزمایش سلاحهای کشتار جمعی، معاهده فضای بیرونی زمین، معاهده منع تولیدسلاحهای شیمیایی، خلع سلاح هستهای و سلاحهای متعارف، ایجاد مناطق عاری از سلاح هستهای، کاهش بودجه نظامیکشورها و تقویت امنیت بینالملل بودند.
کنفرانس خلع سلاح در جامعه بینالمللی برای مذاکره بر سر توافقات چند
جانبه کنترل و خلع سلاح طراحی و اجرا شد. در این کنفرانس نمایندگان ۶۶ کشور
از سراسر دنیا از جمله پنج کشور دارای سلاحهای هستهای یعنی (چین، روسیه،
فرانسه، انگلستان و آمریکا) حضور داشتند. این کنفرانس رسماً زیر نظر
سازمان ملل نبود ولی از آنجا که دبیر کل در آن حضور داشت به نوعی به سازمان
ملل مرتبط گردید. دبیر کل سازمان ملل ریاست کنفرانس را نیز بر عهده داشت.
قطعنامههای مجمع عمومی اغلب خواستار بررسی مسائل خلع سلاح بودند و کنفرانس
نیز همه ساله گزارش تحقیقات خود را به مجمع ارائه میکرد.
حفظ صلح
قطعنامههای مهم شورای امنیت – به ترتیب سال صدور: [۵]قطعنامههای شورای امنیت بر اساس کشور:
قبرس: [۶]عراق: [۷]کشمیر: [۸]کوزوو: [۹]سودان، دارفور: [۱۰]فلسطین: [۱۱]لبنان: [۱۲]
حافظان صلح سازمان ملل به مناطق مختلفی که درگیری نظامی بتازگی متوقف
شده اعزام میشوند تا توافقنامههای صلح را اجرا و طرفین درگیر را از شروع
دوباره مخاصمات باز دارند. مثلاً آنان در تیمور شرقی
تا اعلام استقلال در سال ۲۰۰۱ حضور داشتند. کشورهای عضو سازمان نیروهای
مورد نیاز را تامین میکنند و ارسال نیرو به هر عملیات جنبه داوطلبانه
دارد. در این بین دو کشور کانادا و پرتغال
در همه عملیاتهای حفظ صلح حضور داشتهاند. سازمان ملل عملیات نظامی
مستقلی انجام نمیدهد و تمام عملیات آن باید با تصویب شورای امنیت باشد.
موسسین سازمان ملل امیدوار بودند که این سازمان مانع وقوع جنگ بین کشورها شود. ولی این امید چندان جامه عمل نپوشید. در ایام جنگ سرد
از سال (۱۹۴۵ تا ۱۹۹۱) دنیا به دو اردوگاه متخاصم تقسیم و حفظ صلح بسیار
دشوار شد. با پایان جنگ سرد، سازمان ملل مجدداً بعنوان بانی ایجاد صلح در
دنیا قوت دوبارهای گرفت و در حل و فصل اختلافات در سراسر دنیا فعال شد.
اما فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سبب شد تا ایالات متحده در موضع تنها ابر
قدرت جهان قرار گیرد و چالشهای جدیدی را برای سازمان ملل رقم بزند.
بودجه عملیات حفظ صلح سازمان ملل از کشورهای عضو و بر اساس معیارهای
مدون تامین میشود. البته بخش زیادی از این بودجه را پنج عضو شورای امنیت
فراهم میآورند. در دسامبر سال ۲۰۰۰ در روند ارزیابی سهم هر کشور تغییراتی
ایجاد شد و مقرر گردید هر شش ماه یکبار این معیارها مورد بررسی دوباره قرار
بگیرند. طبق این ارزیابیها در سال ۲۰۰۳ حدود ۲۷ درصد بودجه کل سازمان به
عملیاتهای حفظ صلح اختصاص مییافت. ایالات متحده خواستار سهم کمتر خود در
این پروژهها بود و پرداخت سهم خویش و پرداخت دیون معوقه خود را منوط به
تصویب کنگره آمریکا میدانست.
نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در سال ۱۹۸۸ جایزه صلح نوبل
را احراز کردند. در سال ۲۰۰۱ دبیر کل سازمان ملل، کوفی عنان، بخاطر
تلاشهایش برای سازماندهی جهانی آرامتر این جایزه را به خود اختصاص داد.
سازمان ملل مدالهایی را برای اهدا به کسانیکه معاهدات مصوب را عملی
میسازند در نظر میگیرد. اولین آنها مدال خدمات سازمان ملل بود که به
نیروهای حاضر در جنگ کره
اعطا شد. مدال ناتو نیز با استدلالی مشابه برای خدمات بینالمللی طراحی شد
و به عنوان یک مدال بینالمللی به جای یک مدال نظامی مورد استفاده قرار
گرفت.
حقوق بشر
پیگیری مسائل حقوق بشر دلیل اصلی ایجاد سازمان ملل بود. جنگ جهانی دوم و مسایل مربوط به نسل کشی
سبب شد تا بر سر ایجاد سازمان جدیدی که مانع وقوع تراژدیهای مشابه در
آینده اجماع جهانی بوجود آید. هدف اولیه نیز ایجاد یک چارچوب قانونی برای
بررسی و عملکرد مناسب بر اساس شکایات در مورد تخطی از حقوق بشر بود. منشور
ملل متحد تمام اعضای سازمان ملل را ملزم به احترام و رعایت حقوق بشر
مینماید و همه را موظف میداند تا برای رسیدن به این هدف تلاش کند. اعلامیه جهانی حقوق بشر
فی نفسه الزام آور نیست و تنها یکی از مصوبات مجمع عمومی در سال ۱۹۴۸ بود
که نقش یک استاندارد برای همگان را ایفا میکند. مجمع همواره مسایل حقوق
بشر را دنبال میکنند. در ۱۵ مارس ۲۰۰۶ مجمع به اتفاق آراء رای داد که شورای حقوق بشر سازمان را جایگزین کمیسیون حقوق بشر کند.[۴]
هدف اصلی این شورا بررسی موارد نقض حقوق بشر است. همواره انتقاد شده که
ترکیب اعضای شورای حقوق بشر مناسب نیست. بویژه اینکه برخی از اعضای آن
مشکوک به نقض حقوق بشر هستند. حتی کشورهایی که ریاست کمیسیون را برعهده
داشتهاند.
در حال حاضر هفت مجمع وابسته به مجامع معاهده حقوق بشر وجود دارد. از جمله کمیته حقوق بشر و کمیته حذف تبعیض علیه زنان. سرویسهای دبیر خانهای به شش مجمع خدمات رسانی میکند و کمیساریای عالی حقوق بشر مسئولیت این سرویس رسانی را به عهده دارد.
سازمان ملل و آژانسهای آن محوریت اجرای اصول اعلامیه جهانی حقوق بشر را
به عهده دارند. یکی از وظایف این آژانسها کمک به کشورهایی است که فرایند
گذر به سوی دموکراسی را تجربه میکنند. سازمان ملل کمک فراوانی به برگزاری
انتخابات در کشورهای کم تجربه و کم سابقه در جریان دموکراسی نمودهاست از
جمله در افغانستان و تیمور شرقی. همچنین سازمان ملل مجمعی برای پشتیبانی از
حقوق زنان در عرصههای سیاسی اقتصادی و اجتماعی در کشورهایشان تشکیل
دادهاست و تلاش میکند توجه عمومی را به این حقوق جلب نماید. حتی
قطعنامهای در مورد سوء استفاده از این حقوق در خود مجمع عمومی یا شورای
امنیت یا مجامع قضایی وابسته صادر کردهاست.
در اوایل سال ۲۰۰۶ مجمع ضد شکنجه پیشنهاد بستن زندان گوانتانامو
را ارائه کرد و آمریکا را به خاطر اداره کردن یک زندان مخفی و انتقال
اتباع خارجی به آن به شدت مورد انتقاد قرار داد. برخی از گروههای حقوق بشر و
اعضای حزب جمهوری خواه ایالات متحده اعلام کردند که سیا اجازه نمیدهد نظارتی بر این زندان اعمال شود یا زندان را تعطیل نمایند.
کمکهای انسان دوستانه و توسعه بینالمللی
سازمان ملل در کنار دیگر سازمانها مثلاً صلیب سرخ به تامین غذا، آب آشامیدنی، مامن و دیگر کمکهای بشردوستانه
به مردمانی میپردازد که از قحطی و جنگ و سایر بلایا به زحمت افتادهاند.
بازوان اصلی سازمان ملل در راه کمک رسانی به مردم عبارتند از برنامه جهانی غذا (که بیش از ۱۰۰ میلیون نفر را در ۸۰ کشور پوشش دادهاست)، کمیساریای عالی پناهندگان
که در ۱۱۶ کشور فعالیت دارد و نیز پروژههای حفظ صلح که در ۲۴ کشور دنیا
به اجرا در آمدهاست. گاهی اوقات نیروهای امدادی سازمان ملل مورد حمله قرار
گرفتهاند.
همچنین سازمان ملل به پشتیبانی از توسعه اقتصادی پرداخته است؛ مثلاً از طریق تدوین فرمول اهداف توسعه هزاره. برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP) بزرگترین منبع ارائه کمکهای فنی در جهان است. سازمانهایی چون UNAIDS، WHO و صندوق جهانی مبارزه با ایدز، سل و مالاریا از موسسات پیشگام در مبارزه با بیماریها در سراسر دنیا سرویسهای کنترل جمعیت هستند و در کاهش مرگ و میر کودکان و مادران در ۱۰۰ کشور نقش فعالی داشتهاند.
سازمان ملل همه ساله اقدام به انتشار شاخص توسعه انسانی (HDI) میکند که در آن بر اساس شاخصهای رفاهیٰ اقتصادی و بهداشتی مانند سطح فقر، میانگین درامد، میزان باسوادی، و امید به زندگی به مقایسه سطح توسعه در کشورهای مختلف میپردازد.
سازمان ملل به کمک دوایر و نهادهای مختلف خود به توسعه انسانی پرداختهاست:
سازمان بهداشت جهانی (WHO) که در سال ۱۹۷۷ آبله را ریشه کن نموده و فلج اطفال را هم تا مرز ریشه کنی پیش بردهاست.بانک جهانی / صندوق بینالمللی پول (IMF): طبق توافقنامه برتون وودز
در سال ۱۹۴۴، دو نهاد بانک جهانی و IMF بعنوان دو سیستم جداگانه از سازمان
ملل فعالیت میکنند. در سال ۱۹۴۷ بموجب موافقتنامهای اعلام شد که موسسات
وابسته به سازمان ملل به صورت مستقل و تخصصی فعالیتهای مالی و پولی خود را
در چارچوب این سازمان و با نظارت آن به انجام رسانند.برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP)برنامه عمران سازمان ملل متحد (UNDP)سازمان تربیتی علمی فرهنگی ملل متحد (UNESCO)صندوق کودکان سازمان ملل متحد (UNICEF)کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان (UNCHR)
در ۹ مارس سال ۲۰۰۶ (میلادی) کوفی عنان دبیر کل سازمان ملل صندوق مرکزی واکنش سریع CERE را برای کمک به قحطی زدگان شاخ آفریقا تاسیس کرد.[۵][پیوند مرده][پیوند مرده]
همچنین یک آژانس بعنوان شورای جهانی غذا
با هدف هماهنگی وزرای کشاورزی کشورها تاسیس شد تا به کشورهای قحطی زده و
دارای سوء تغذیه کمک کنند. در سال ۱۹۹۳ این آژانس به حالت تعلیق در آمد.
معاهدات و قانون بینالملل
مذاکرات سازمان ملل در قالب معاهده
به پیشگیری از مشاجرات بینالمللی منجر میشوند. مثل کنوانسیون قانون و یا
هر گونه اختلافی در مورد کاربرد آزاد اقیانوسها در دادگاه ویژه مورد حل و
فصل قرار بگیرد.
دادگاه بینالمللی (ICJ) با هدف حل و فصل مشاجرات بین کشورها تاسیس
شدهاست و از سال ۱۹۴۶ تاکنون مرجع رسیدگی به دعاوی مهمی به شرح زیر
بودهاست:
کنگو در برابر فرانسه که در آن جمهوری دموکراتیک کنگو فرانسه را به بازداشت غیر قانونی روسای ایالتی کنگو و جرائم جنگی متهم نمود. و دعوی نیکاراگوئه در برابر ایالات متحده که در این دعوی نیکاراگوئه
ایالات متحده را متهم نمود که نیروهای معارض حکومت را مجهز کرده است (در
پی این دعوی شاهد طرح دعوی ایران در مورد تجهیز معارضین توسط آمریکا
بودیم).
در سال ۱۹۹۳ و در پاسخ به رویه «پاکسازی قومی» در یوگسلاوی سابق دبیر کل سازمان ملل دادگاه رسیدگی به جرایم نظامی در یوگسلاوی سابق را دایر کرد. در سال ۱۹۹۴ در قبال جریان نسل کشی در روآندا این شورا دیوان رسیدگی به جرائم در روآندا را تاسیس کرد. قلمرو قضایی این دو دادگاه بررسی و روشن کردن موارد نقض قوانین بینالمللی که جرم محسوب میشدند بودهاست.
در سال ۱۹۱۸ مجمع عمومی کنفرانسی در رم برگزار کرد و بررسی تاسیس دیوان محاکم و جرایم بینالمللی (ICC) پرداخت و در پی آن طرح رم به تصویب رسید و این دادگاه در سال ۲۰۰۲ تاسیس و اولین پرونده در سال ۲۰۰۶ به آن ارجاع گردید. این اولین مورد رسیدگی به اتهامات و تخلفات جنگی و نسل کشی
در یک مرجع دائمی جهانی بود. اما ICC مستقل از سازمان ملل عمل میکند و
پرسنل و بودجهای اختصاصی دارد اگر چه در راه شکل گیری آن مقامات سازمان
ملل و سران دولتها دخالت مستقیم داشتهاند. در مورد نحوه اداره این نهاد و
همکاریهای متقابل ICC و UN «توافق کامل و دوجانبه» حاصل شدهاست.در سال ۲۰۰۲ سازمان ملل دادگاه ویژه سیرالئون را بخاطر جنایات جنگی در آن کشور برگزار نمود جنگهای داخلی سیرالئون
همچنین برای رسیدگی به جرائم شدید در تیمور شرقی واحد SCIU تشکیل شد.
شخصیتهای برجسته سازمان ملل
افراد و شخصیتهای برجسته بسیاری در فعالیتهای بشر دوستانه سازمان ملل مشارکت داشتهاند و از جمله آدری هپبورن، الینور روزولت، دنی کی، راجر مور، کلینت بورگن، آیس تی، انجلیا جولی، مادر ترزا، شاکیرا و نیکول کیدمن که در اختیار UNIFEM بود.
اصلاحات
نوشتارهای اصلی: اصلاحات در سازمان ملل و اصلاحات در شورای امنیت سازمان ملل
در سالیان اخیر تقاضای اصلاحات در سازمان ملل شدت گرفتهاست. البته این
تقاضاها خیلی واضح و مشخص نبودهاند و اجماع نظری در مورد نحوه اصلاحات
وجود نداشتهاست. عدهای خواستار ایفای نقش جدی و موثرتر سازمان ملل در
امور جهانی شدهاند. عدهای معتقدند که کار سازمان باید به کمکهای بشر
دوستانه محدود شود و عده زیادی خواستار عضویت در شورای امنیت و تغییر
موقعیت ژئوپولتیک آن شدهاند (یعنی اضافه شدن اعضایی از آفریقا، آمریکای
جنوبی و آسیا). در سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ موضوع سوء استفاده از برنامه نفت در برابر غذا در عراق در دوران صدام حسین لزوم اصلاحات را تشدید نمود. یک برنامه اصلاحی رسمی از سوی کوفی عنان دبیر کل سازمان ملل اندکی پس از صدارت وی بر سازمان در اول ژانویه ۱۹۷۷ به اجرا گذاشته شد. این اصلاحات شامل تغییر عضویت دائمی در شورای امنیت،
(که همچنان نماد روابط قدرت در سال ۱۹۴۵ است)، شفاف تر ساختن بوروکراسی و
ایجاد حس مسئولیت پذیری بِیشتر در میان اعضا، دموکراتیک تر ساختن سازمان
ملل و اعمال تعرفههای مناسب به شرکتهای مهمات و جنگ افزارسازی در سراسر دنیا است. در سپتامبر سال ۲۰۰۵ سازمان ملل یک جلسه جهانی در سال ۲۰۰۵
برگزار کرد که طی آن سران اکثر کشورهای عضو در شصتمین جلسه مجمع عمومی گرد
آمدند. سازمان ملل این جلسه را «فرصت بسیار نادر در اتخاذ تصمیمات مهم در
حوزههای توسعه، امنیت حقوق بشر و اصلاحات در سازمان ملل» نامید.[۶]
کوفی عنان پیشنهاد کرد که در مورد اصلاحات سازمان ملل و گریز از تنگنای
اعمال سیستمهای بینالمللی صلح و امنیت حقوق بشر و توسعه به توافقات مهمی
دست یافتهاند و چالشهای اساسی پیش روی سازمان ملل در قرن ۲۱ را ارزیابی و
بررسی نمودهاند. رهبران وسران کشورهای دنیا بر سرموارد زیر به توافق دست
یافتهاند:
ایجاد کمیسیون صلح برای ارائه مکانیزم محوری در جهت کمک به کشورهای خارج شده از درگیری.توافقی که جامعه بینالمللی را محق میسازد وقتی دولتها نتوانند اجرای
قوانین را عملی سازند تا از شهروندان مظلوم خود دفاع کنند وارد عمل شوند.شورای حقوق بشر (که در ۹ می تصویب و در ۱۹ ژوئن عملیاتی گردید.)[۷][پیوند مرده][پیوند مرده];یک توافق برای اختصاص منابع بیشتر به سرویسهای سازمان مللتوافقنامههای مختلف برای صرف میلیاردها دلار بیشتر در راستای نیل به اهداف توسعه هزاره.محکوم سازی روشن وصریح تروریسم در تمام اشکال آنصندوق دموکراسی.توافق بر سر تشکیل شورای معتمدین برای تکمیل ماموریت.[۸]
اگر چه کشورهای عضو سازمان ملل در راه اصلاح نظام بوروکراسی سازمان ملل
به موفقیت چندانی دست نیافتند ولی عنان همچنان بر انجام اصلاحات در حوزه
اختیارات خود ادامه داد. او یک دفتر ویژه جهت مدیریت سیاستهای حمایتی از
سیاستهای مالی سازمان دایر کرد. در اواخر دسامبر سال ۲۰۰۵ دبیر خانه در شرف
تکمیل طرح بازنگری ۵ ساله دستور جلسات مجمع عمومی بود. هدف از آن تامین
بنای تصمیم گیری در مورد حذف برنامههای تکراری و موازی بود.